Głogów - historia i współczesność

Powstanie Legnicko - Głogowskiego Okręgu Miedziowego

Kiedy 2.kwietnia.1945r. wojska radzieckie wkroczyły do Głogowa, miasto właściwie nie istniało. W gruzach legło prawie 97% domów. Niewiele z nich nadawało się do odbudowy. Pierwsi obywatele Głogowa mieszkali w piwnicach wypalonych domów zabezpieczając równocześnie te budynki które ocalały. z biegiem czasu w gruzy te zaczęli się wprowadzać ludzie powracający z przymusowych robót z Niemiec, osadnicy wojskowi, repatrianci zza Buga, przesiedleńcy z tzw. "Polski Centralnej". Zajmowali oni zrujnowane rudery, remontowali je i w ten sposób miasto dźwigało się i bardzo powoli rozwijało. Głogów długo nie mógł zabliźnić swoich ran i do lat sześdziesiątych wiódł senny żywot prowincjonalnego miasteczka. Spełniał zaledwie funkcję ośrodka administracyjnego rolniczego powiatu. Wydawało się, że jest skazany na stagnację gospodarczą i kulturalną.
Szansą dla miasta stała się miedź. 23.marca.1957r. inż.Jan Wyżykowski, po latach poszukiwań, wydobył z ziemi w Sieroszowicach Huta Miedzi "GŁOGÓW" - widok z lotu ptaka

miedziane kruszywo. W pomieszczeniach gospodarczych rodziny Lelickich w Sieroszowicach pośpiesznie zbijano skrzynki aby w nich przetransportować wydobyte rdzenie do Instytutu Geologii. Rdzenie te powędrowały do laboratoriów placówek naukowych, a sam odkrywca w pośpiechu opuścił stolicę aby prowadzić dalsze poszukiwania w okolicach Lubina i Polkowic. Pierwsze rdzenie zostały szczegółowo opisane i dokładnie zbadane. Miały po 2,3 metra długości i zawierały 1,4% miedzi (Cu). Orzeczenie brzmiało: "W otworze Sieroszowice I nawiercone zostało na głębokości 656 metrów złoże rudy o znaczeniu przemysłowym".
          Dzisiaj już wiemy, że odkrycie bogatych złóż miedzi w tzw.monoklinie przedsudeckiej zaliczyć można do największych odkryć geologicznych w powojennej Europie. W 1945r. polski przemysł metali nieżelaznych w zasadzie nie istniał. Brak rozeznania złóż i zasobów krajowej bazy surowcowej, zniszczenie zakładów, niedostatek kadr, utrudniały jego powstanie. Pierwsze poczynania dotyczyły głównie uruchomienia starych obiektów oraz intensywnych poszukiwań geologicznych. Szczególnie starano się wykorzystać złoża tzw. starego zagłębia miedziowego, mieszczącego się na zachód od Legnicy. Złoża te w czasie II wojny światowej częściowo eksploatowano i nawet przygotowywano do intensywniejszego wydobywania rudy, ale po dokładnym zbadaniu okazało się, że są one mało zasobne. Niemcy nie tylko zatopili wyrobiska górnicze, ale zniszczyli również całą zabudowę powierzchniową. Trzeba więc było po wojnie włożyć wiele wysiłku aby to wszystko odrestaurować. Po trzech latach wytężonej pracy odwodniono i uruchomiono kopalnię "Lena" (1948r.). Miedź wydobywano od 1950r. (najpierw z "Leny", a następnie od 1954r. z "Nowego Kościoła", wreszcie z "Konrada"). Dziś już wszystkie te kopalnie są nieczynne. Koncentrat rud wydobywanych w tych kopalniach poddawany był hutniczej przeróbce w wybudowanej w latach 1951-1954 Hucie Miedzi im. Waleckiego w Legnicy.
          Po odkryciu przez inż.Jana Wyżykowskiego bogatych pokładów rudy w okolicach Lubina, w oparciu o dokumentację geologów, powołano z dniem l.stycznia.1960r. przedsiębiorstwo "Zakład Górniczy Lubin w Budowie". 19.listopada.1960r. rozpoczęto głębienie Szybu Wschodniego kopalni "Lubin", późniejszego "Szybu Bolesław". 11.stycznia.1962r. Rada Ministrów uchwaliła program zagospodarowania Legnicko - Głogowskiego Okręgu Miedziowego i zabezpieczenie realizacji inwestycji na lata 1961-1965. 20.marca1963r. natrafiono na pokłady miedzionośne. z Szybu Wschodniego wyjechała pierwsza tona rudy miedzi dając początek Legnicko - Głogowskiemu Zagłębiu Miedziowemu.
          11.czerwca.1964r. w Warszawie podjęto decyzję zlokalizowania pod Głogowem wielkiej huty miedzi. Najpierw zamierzano zbudować ją na polach obok wsi Przedmoście, później wybrano odległe o osiem kilometrów od miasta Żukowice. Za taką lokalizacją przemawiało niewielkie oddalenie od kopalń, bliskie źródła wody, istniejące drogi taniego transportu, spore rezerwy siły roboczej i możliwość wykorzystania uzbrojonych terenów Głogowa dla inwestycji towarzyszących, a także istnienie rozwiniętej sieci energetycznej, kolejowej, drogowej i łączności. Głogów leżący dotychczas na marginesie przemysłowej mapy kraju trafił na konferencyjne stoły najwyższych resortów i komisji. Miasto upatrzono najedno z centrów mieszkalno - kulturalnego nowego zagłębia, a w szczególności Huty Miedzi "Głogów".

Huta Miedzi "GŁOGÓW"

Założenia budowy Huty Miedzi "Głogów" zostały zatwierdzone uchwałą Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów w dniu 29.kwietnia.1966r. Projekt zatwierdziła Komisja Planowania przy Radzie Ministrów. Dnia 5.kwietnia.1968r. Przewodniczący Państwowej Komisji Planowania zatwierdził projekt wstępny budowy Huty Miedzi "Głogów" w którym czytamy: "Budowa realizowana będzie na obszarze 60 ha. Kubatura podstawowych obiektów wynosi 1205000 m³, waga konstrukcji przeznaczonej do montowania 13500 ton, waga urządzeń 14 tys. ton". Koszt realizacji inwestycji przewidziano na 4130 milionów złotych, w tym 1676 milionów złotych pochłoną roboty budowlano montażowe. Zakończenie inwestycji przewidziano na 31.grudnia.1972r. Po tym okresie zdolność produkcyjna huty miała wynieść 80 tysięcy ton miedzi elektrolitycznej rocznie oraz jako produkty towarzyszące: kwas siarkowy, srebro w szlamie, ołów surowy, tlenek niklowy, złoto, selen, kobalt, ren i inne metale. Ponadto huta produkować miała rocznie 200 tysięcy ton materiałów budowlanych z żużla. Roczna wartość produkcji miała wynieść 5,5 miliarda złotych. Ponieważ koszt produkcji własnej miał się kształtować w granicach 4,6 miliarda złotych, roczną akumulację określono na kwotę 900 milionów złotych. Zwrot nakładów poniesionych na budowę huty miał Huta Miedzi "GŁOGÓW"

nastąpić w ciągu czterech i pół roku. Całość realizacji inwestycji podzielono na dwa etapy: I - do dnia 31.grudnia.1971r. w ramach 40 tysięcy ton miedzi elektrolitycznej rocznie i do 1973r. kiedy miano uzyskać 80 tysięcy ton miedzi. Natomiast po zakończeniu II etapu rozbudowy zakład miał uzyskiwać 160000 ton miedzi elektrolitycznej rocznie.
Generalnym projektantem, huty zostało Biuro Projektów Metali Nieżelaznych "BIPROMET" z siedzibą w Katowicach, a generalnymi projektantami - inż.Antoni Żmudka i mgr inż.Eugeniusz Kubacki. Na Generalnego Wykonawcę huty powołano Zielonogórskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego w Nowej Soli. Weszło ono na budowę 27.lutego.1967r. Pierwszym z przedsiębiorstw podwykonawczych była poznańska "HYDROBUDOWA T". 26.kwietnia.1967r. rozstawiła ona na wyznaczonym terenie swoje "Wozy Drzymały" i przystąpiła do prac niwelacyjnych. Pierwsze zmiany w żukowickim pejzażu zarysowały się już latem 1967r. 13.lutego.1967r. w Głogowie przy Alei Wolności rozpoczął działalność zalążek kierownictwa pod nazwą Huta Miedzi "Głogów" w Budowie. Pełnomocnikiem z ramienia Kombinatu Górniczo Hutniczego Miedzi w Lubinie został mgr inż.Zygmunt Saller. 1.maja.1967r. dyrektorem naczelnym Huty Miedzi "GŁOGÓW" w Budowie został mgr inż.Ryszard Sojka. W dniu 4.marca.1968r. pierwsza koparka zagłębiła łyżkę pod wykopy fundamentów pierwszego obiektu huty, przyszłego magazynu wydziału przygotowania wsadu. Od tego momentu tą wielką inwestycję mierzyć się będzie tysiącami ton stali i betonu, kilometrami dróg i torów, setkami milionów złotych przerobu oraz potężnym wysiłkiem coraz liczniejszej rzeszy budowlanych. Przy takim rozmachu prac zaczęły się jednak powstawać również normalne i nienormalne zakłócenia, jak chaos w organizacji pracy, niedostateczny potencjał wykonawczy, nieregularność dostaw od kooperantów. Mimo tych trudności 25.marca.1969r. budowniczowie podjęli zobowiązanie skrócenia cyklu budowy I etapu, w którym huta miała osiągnąć 40 tys. ton rocznej zdolności produkcyjnej, tzn. przekazać do wstępnej eksploatacji:

Wydział Rafinacji Elektrolitycznej wraz z Elektrociepłownią i innymi obiektami niezbędnymi do uruchomienia tej części Huty w dniu 31.marca.1971r., tj. o trzy miesiące przed terminem wyznaczonym w Uchwale Rządu;
Część ogniową Huty wraz z wydziałami podstawowymi: Przygotowania Wsadu, Metalurgicznym, Fabryką Kwasu Siarkowego i obiektami pomocniczo - usługowymi w dniu 30 czerwca 1971r., czyli o sześć miesięcy przed terminem.

Zobowiązanie podpisali przedstawiciele jednostek uczestniczących w procesie inwestycyjnym:

Przedstawiciele załogi placu budowy.
Zielonogórskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego Nowa Sól - Generalny Wykonawca.
Poznańskie Przedsiębiorstwo Konstrukcji Stalowych i Urządzeń Przemysłowych "Mostostal" Poznań.
Poznańskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Lądowo i Wodno - Inżynieryjnego "Hydrobudowa" Poznań.
Przedsiębiorstwo Robót Elektrycznych "Elektromontaż" Wrocław.
Przedsiębiorstwo Robót Montażowych Przemysłu Chemicznego "Montochem" Gliwice.
Przedsiębiorstwo Instalacji Przemysłowych "Instal" Wrocław.
Przedsiębiorstwo Montażu Elektrowni i Urządzeń Przemysłowych "Energomontaż - Zachód" Wrocław.
Przedsiębiorstwo Montażu Aparatury Pomiarowej i Automatyki "Energoaparatura" Katowice.
Wrocławskie Przedsiębiorstwo Budowy Pieców Przemysłowych "Piecobudowa" Wrocław.
Przedsiębiorstwo Robót Telekomunikacyjnych Wrocław.
Przedsiębiorstwo Budowy Chłodni "Chłodnie Kominowe" Gliwice.
Przedsiębiorstwo Robót Termoizolacyjnych "Termoizolacja" Zabrze.
Zakład Usług Specjalistycznych Społeczne Zakłady Przemysłowo - Handlowe "Polkat" Wrocław.
Zakłady Przemysłu Nieorganicznego "Montokwas" Katowice.
Poznańskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Wodno - Lądowe - Inżynieryjnego "Hydrobudowa 9" Poznań.
Śląskie Przedsiębiorstwo Konstrukcji Stalowych i Urządzeń Przemysłowych Zabrze.
Przedsiębiorstwo Techniczno - Montażowe "Melta" Łódź.
Skierniewickie Zakłady Budowy Urządzeń Chemicznych "Chemostal" Skierniewice - Rawka.
Zakłady Mechaniczne Przemysłu Metali Nieżelaznych "Zamęt" Strzybnica.
Fabryka Kotłów Racibórz.
Zakłady Automatyki Przemysłowej Ostrów Wikp.
Zakłady Urządzeń Chemicznych i Aparatury Przemysłowej "Chemar" Kielce.
Zakłady Produkcji Kotłów Sosnowiec.
Chorzowska Wytwórnia Konstrukcji Stalowych "Konstal" Chorzów.
Huta im. M. Nowotki Ostrowiec Świętokrzyski.
Huta "Zabrze" Zabrze.
Biuro Projektów Przemysłu Metali Nieżelaznych "Bipromet" Katowice.
Wrocławskie Biuro Projektów Budownictwa Przemysłowego Wrocław.
Przedsiębiorstwo Projektowo - Produkcyjne Konstrukcji Stalowych i Urządzeń Przemysłowych "Mostostal" Zabrze.
Huta Miedzi "Głogów" w budowie Głogów.
Kombinat Górniczo - Hutniczy Miedzi Lubin.

Przeprowadzono potężną batalię o zmianę terminów dostaw materiałów i urządzeń. Wiosną i latem Huta Miedzi "GŁOGÓW"

nadgoniono i wyprzedzono harmonogram robót. Mimo ciężkiej zimy 1969-1970 udało się utrzymać dotychczasowe tempo robót.           Kolejnym problemem, jaki wystąpił w procesie realizacji zadań inwestycyjnych, było przygotowanie wysoko kwalifikowanych kadr pracowników dla wydziałów, które w najbliższej przyszłości miały być w hucie uruchomione. Trzeba było niezwłocznie przyjąć i przeszkolić 495 osób, a w pierwszym półroczu 1971r. dalszych 400. Z pomocą przyszła Huta Miedzi w Legnicy, która przysłała swoich mistrzów i wysoko kwalifikowanych robotników. Huta Miedzi "Legnica" była kuźnią pierwszych hutniczych kadr dla Głogowa.
          28.grudnia.1970r. ruszyła hala wanien elektrolitycznych. Pod koniec pierwszego kwartału 1971r. na wydziale elektrorafinacji ruszyła produkcja. 5.kwietnia.1971r. na wydziale elektrorafinacji (P-3) wyciągnięte zostały z wanien pierwsze tony miedzi elektrolitycznej. 30.kwietnia.1971r. wyprodukowana została tysięczna tona miedzi elektrolitycznej na wsadzie z Huty Miedzi "Legnica". 24.maja.1971r. rozpalony został piec anodowy. Po parodniowym ogrzewaniu dokonano załadunku zimnym wsadem konwertorowym. 5.czerwca.1971r. z pieca anodowego spłynął roztopiony metal do ciężkich form karuzeli. Potężne łapy odbieraka wyciągnęły pierwsze płyty anod, które od tej chwili stanowić będą wsad do wanien elektrolitycznych.
          7.lipca.1971r. przekazany został do rozruchu piec konwertorowy oraz ruszyła brykietownia na wydziale przygotowania wsadu. 17.lipca.1971r. nad kominem wydziału metalurgicznego ukazał się dym. Piec szybowy został rozpalony. Rozruchem głogowskiego wydziału metalurgicznego kierowali inżynierowie: Witold Kowal, Jerzy Kolarski i Bobik, technicy: Stanisław Zalewski, Jerzy Hawryluk i Jan Czyż, piecowi: Dąbrowski, Królczyk, Dobrzański, Bularz i Wnęk. W dniu 20.lipca kierownik wydziału metalurgicznego mgr inż. Sylwester Pękała, wytapiacz Jan Szopa i wsadowy Jan Ziarnkowski zameldowali przybyłym na oficjalne uruchomienie huty Edwardowi Gierkowi i Piotrowi Jaroszewiczowi, że od trzech dni wyprodukowano 324 tony kamienia miedziowego w piecu szybowym. Na tej uroczystości podjęto zobowiązanie wyprodukowania w 1971r. 1000 ton miedzi konwertorowej i 300 ton miedzi elektrolitycznej oraz skrócenia drugiego półetapu budowy huty o pół roku. Drugi piec anodowy ruszył na 11 miesięcy przed terminem, a w parę dni później, 16.listopada.1971r., oddano do eksploatacji piec szybowy nr 2.

Wydział Przeróbki Kruszyw

          Równolegle z budową Huty Miedzi Głogów zbudowano Wydział Przeróbki Kruszyw. Zdolność produkcyjna Wydziału wynosiła 20 tyś. ton/rok. Nadzór nad produkcją kruszyw sprawowały służby Huty Miedzi.
          W 1977r. na mocy porozumienia Zarządu KGHM w Lubinie oraz Zjednoczenia Kamieniołomów Drogowych we Wrocławiu, Wydział Przerobu Kruszyw wydzierżawiony został dla Kopalń Surowców Skalnych w Złotoryi.
          W latach 1977-1981 park maszynowy ciągu technologicznego został całkowicie wymieniony i rozbudowany. Zlikwidowano kruszarkę wstępną (kruszarka stożkowa) oraz przenośnik stalowo - członowy [maszyny te cechowały się dużą awaryjnością]. Zamontowano kruszarkę wstępną 40/17 (szczękowa), dwie kruszarki wtórne 40-15 R oraz zbudowano przenośniki taśmowe. W 1995r. zamontowano granulator walcowy, który powiększył produkcję grysów. W latach 1977-1990 produkcja roczna wynosiła od 350 tyś. do 400 tys. ton/rok. W 1990r. nastąpiło załamanie popytu na kruszywa i w związku z tym produkcja obniżyła się do 200-250 tyś. ton/rok.
          Produkowane są następujące frakcje: grysy O-4; 4-6,3; 6,3-12,8; 12,8-20; tłuczeń 20-50 oraz nierozsiew 0-50 do 120. z uwagi na małe zróżnicowanie struktury żużla produkowane kruszywa są w klasie I. Całość produkcji przeznaczona jest dla przedsiębiorstw drogowych z wykorzystaniem w budownictwie drogowym.
          Do 1982r. dużym problemem w Oddziale było urabianie hałdy. Roboty strzałowe ze względu na bliskość zabudowy huty oraz występujące puste przestrzenie w hałdzie, nie dały pozytywnych wyników. Do urabiania hałdy zastosowano spycharki TD-25C typu HAYESTER produkcji Stalowej Woli. W okresie 1985-1988r. wprowadzono spycharki o większej mocy tj. TD - 40.
          W latach 1977-1996 Oddziałem kierowali:

mgr inż. Daniel Wincewicz
Alfred Boroń
Janusz Dybalski
mgr inż. Erwin Grygorcewicz
mgr Bogusław Cetera
inż. Tadeusz Dereżyński (od 1990r. - Dyrektor Kopalń Surowców Skalnych w Złotoryi)
Grażyna Litwin od 1990r. do chwili obecnej.

Huta Miedzi "GŁOGÓW II"

Jeszcze nie dobiegła końca realizacja drugiego etapu budowy huty (zwanej teraz umownie "Głogów I") a już w bezpośredniej bliskości przystąpiono do budowy Huty Miedzi "Głogów II". Akt erekcyjny pod tę budowę wmurowano w dniu 11.kwietnia.1974r. Już w październiku 1973r. gotowe były założenia techniczno - ekonomiczne opracowane przez Biuro Projektów Przemysłu Metali Nieżelaznych "BIPROMET" w Katowicach. Jego współtwórcami były: Wrocławskie Biuro Projektów Budownictwa Przemysłowego, Wrocławskie Biuro Projektów Kolejowych, "CUPRUM", "ELEKTROPROJEKT" we Wrocławiu i "STALPROJEKT" w Zabrzu. Nie można też pominąć znacznego wkładu, jaki wnieśli specjaliści hut miedzi z Głogowa i Legnicy oraz Kombinatu Górniczo Hutniczego Miedzi w Lubinie. Funkcję generalnego wykonawcy powierzono Lubuskiemu Przedsiębiorstwu Budownictwa Przemysłowego w Nowej Soli, podległemu Zjednoczeniu "Zachód" we Wrocławiu. Cykl budowy Huty Miedzi "Głogów II" wynosił 36 miesięcy (Huty Miedzi "Głogów I" - 76 miesięcy). Przy ścisłej współpracy projektantów polskich ze specjalistami fińskimi z firmy "OUTOKUMPU OY", od której zakupiono licencję na piec zawiesinowy, zrodził się projekt w miarę nowoczesny. Technologia pieca zawiesinowego pozwoliła zastąpić, stosowaną od lat w naszym hutnictwie, technologię przetopu koncentratów miedzi w piecach szybowych, która posiadała i jeszcze posiada wiele niedoskonałości, a mianowicie:

kosztowny proces przygotowania wsadu (brykietowanie i brak dostatecznej ilości krajowego lepiszcza),
duże ilości gazów uciążliwych dla środowiska,
uciążliwe warunki pracy, szczególnie w wydziałach przygotowania wsadu i pieców szybowych.

W sierpniu 1976r. w Hucie Miedzi "Głogów II" rozpalono pierwszy stacjonarny piec anodowy. We wrześniu dokonano w piecu anodowym wytopu. Próba wypadła pomyślnie. W październiku wanny elektrolityczne w wydziale elektrorafinacji wypełniono miedzią anodową wyprodukowaną w oparciu o wsady Huty Miedzi "Głogów I". 11.listopada.1976r. z "Głogowa II" otrzymano pierwsze tony miedzi elektrolitycznej wysokiej jakości. 17.listopada.1977r. rozpoczęto nagrzewanie pieca elektrycznego, ważnego ogniwa ściśle związanego technologicznie z piecem zawiesinowym. 17.grudnia.1977r. zapalono palniki w piecu zawiesinowym, a 27.grudnia oddano cały kompleks tlenowni (trzy baterie) do eksploatacji.
Pierwszy spust miedzi z pieca zawiesinowego odbył się 9.stycznia.1978r. o godz. 9:15 w obecności specjalistów nadzorujących rozruch Huty, Piec hutniczy

w tym naukowców z Akademii Górniczo Hutniczej w Krakowie, przedstawicieli Biura Projektów "BIPROMET" w Katowicach, Instytutu Metali Nieżelaznych w Gliwicach i ekipy fińskich fachowców.
          Huta Miedzi "Głogów" ("Głogów I" i "Głogów lI") uzyskuje jako produkt finalny miedź katodową, wlewki na drut (wydział wlewków zlikwidowano w 1994r.) oraz kwas siarkowy i siarczan niklu. Produkcję miedzi cechuje wysoka jakość, czego dowodem jest rejestracja wyrobów na londyńskiej giełdzie metali. Ponadto huta jest największym producentem tego metalu w skali kraju i Europy. Średnio rocznie huta eksportuje około 44% swojej produkcji, pozostała ilość przeznaczona jest na potrzeby kraju (w tym na eksport po dalszym uszlachetnieniu).
          W Hucie Miedzi "Głogów" od lat myślano aby szlam anodowy, powstający przy elektrorafinacji miedzi, nie wysyłać do Szopienic lecz uzyskiwać z niego srebro i inne metale na miejscu. 12.grudnia.1990r. uczyniono w tym kierunku pierwszy krok. Podjęta została decyzja o budowie w Hucie Wydziału Metali Szlachetnych na licencji szwedzkiej firmy "BOLIDEM". Kontrakt na budowę uprawomocnił się 28.lutego.1991r. W październiku 1991r. rozpoczęto prace budowlane, a w 1992r. montaż urządzeń. Pierwszego wytopu srebra w piecu "KALDO" dokonano 14.września.1993r. Oficjalne uruchomienie Wydziału Metali Szlachetnych nastąpiło 15.grudnia.1993r. Projektowana zdolność nowego wydziału miała wynosić: 1044 ton srebra, 300 kg złota i 51 ton selenu technicznego rocznie. Otrzymywać się będzie również szlam platynowo - palladowy, który będzie sprzedawany do Mennicy Państwowej. W nowym wydziale zatrudnienie znalazło około 100 osób. Generalnym wykonawcą Wydziału Metali Szlachetnych był Zakład Budownictwa Górniczego Lubin (aktualna nazwa: Budownictwo Górniczo - Hutnicze - Remonty i Montaż (BGH-RM) Oddział Budownictwa spółka z o.o.).
          Po trzydziestu latach działalności zniknęła firma pod nazwą Kombinat Górniczo Hutniczy Miedzi w Lubinie. 9.września.1991r. podpisany został w Warszawie akt notarialny przekształcający Kombinat w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa pod nazwą KGHM "Polska Miedź" S.A. z dniem 12.09.1991r.
          W chwili obecnej jest niemożliwe zestawienie wszystkich przedsiębiorstw biorących udział w budowie Huty Miedzi "Głogów II" ze względu na brak archiwalii. Konieczność oddania maszynopisu do drukarni spowodowała, że skorzystano z jedynego dostępnego dokumentu tj. protokołu Rady Budowy z 17.05.1984r. Jednostki wymienione w tym protokole wydrukowano pismem pochyłym. Pismem prostym ujęto nazwy firm uzyskane ze źródeł niearchiwizowanych.

Lubuskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego - Nowa Sól GENERALNY WYKONAWCA.
Zielonogórskie Przedsiębiorstwo Instalacji Przemysłowych "Zinstal" - Zielona Góra.
Zakład Budownictwa Górniczo - Hutniczego - Lubin.
PMEiUP "Energomontaż" - Legnica.
Wrocławskie Przedsiębiorstwo Robót Inżynieryjnych Budownictwa Przemysłowego Nr l - Wrocław.
Zakład Robót Antykorozyjnych i Chemoodpornych "Polkat" - Wrocław.
Wrocławskie Przedsiębiorstwo Instalacji Przemysłowych "Instal" - Wrocław.
Przedsiębiorstwo Robót Montażowych "Montokwas" - Katowice.
PPiMUEB "Energomontaż" - Wrocław.
PRI - Wrocław.

"Piecobudowa" - Wrocław.
Głogowskie Przedsiębiorstwo Budowlane - Głogów.
Przedsiębiorstwo Robót Izolacyjnych - "Chemizola".
Chłodnie Kominowe - Gliwice.
Gorzowskie Przedsiębiorstwo Budowlane - Gorzów.
Hydrobudowa 7 - Poznań.
Transbud - Głogów.
"Elektromontaż" - Wrocław.
Energopol - Poznań.
Gorzowskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego - Gorzów.
Kolejowe Zakłady Zabezpieczenia Ruchu i Łączności - Wrocław.
22. "Montochem" - Gliwice.
Poznańskie Przedsiębiorstwo Konstrukcji Stalowych i Urządzeń Przemysłowych "Mostostal 3" - Poznań.
Przedsiębiorstwo Budowlano - Montażowe Przemysłu Ciężkiego - Wrocław.
Poznańskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego Nr 1 - Poznań.
"Termo izolacja" - Zabrze.
Wrocławskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego Nr 2 Oddz. Robót Izolacyjnych (później PRI).
Wrocławskie Przedsiębiorstwo Robót Teletechnicznych - Wrocław.
ZRM - Lubin.
"Akuprida" - Wałbrzych.
"Montomet" - Piekary Śl.
"Gazomontaż" - Wołomin.
Przedsiębiorstwo Montażu Aparatury Pomiarowej i Automatyki "Energoaparatura" - Katowice.

Elektrociepłownia

Tymczasowa kotłownia powstała w 1970r. Były tam zainstalowane 3 kotły parowe płomienicowo - płomieniówkowe, oraz dwa kotły wodne. Pierwszy kocioł parowy (w kotłowni tymczasowej) został uruchomiony na przełomie października i listopada 1970r., a pierwszy kocioł wodny na przełomie września i października 1970r. Od stycznia 1971r. na potrzeby Huty oprócz 3 kotłów parowych pracowała również lokomotywa, a od jesieni tegoż roku pracowały dwie lokomotywy parowe. Pierwszym uruchomionym kotłem w kotłowni docelowej był kocioł WLM - 25 nr 1, który został włączony do ruchu we wrześniu 1971r. Pierwszy kocioł parowy OR-32 nr 1 został rozpalony w listopadzie 1971r. w dniu pobytu w Hucie Premiera PRL Piotra Jaroszewicza. Uruchamianie następnych kotłów następowało w okresach:

WLM - 25 nr 2	- listopad 1971r.
OR - 32 nr 2	- styczeń 1972r.
OR - 32 nr 3	- wrzesień 1972r.

          W pierwszym etapie budowy zabudowano turbozespół ciepłowniczy TG - 1 o mocy 10,2 MW i oddano do eksploatacji w dniu 08.10.1974r. Turbozespół upustowo - kondensacyjny TG - 2 o mocy 13,75 MW przekazano do eksploatacji w dniu 07.08.1973r.
          Po uruchomieniu turbin TG - 1 i TG - 2 zakończył się pierwszy etap budowy i uruchomienia EC HM "Głogów".
          W 1975 roku rozpoczęto budowę etapu II elektrociepłowni. Pozostałe kotły oddawano w następujących okresach:

ORG - 32 nr 4	- październik 1975r.
ORG - 32 nr 5	- czerwiec 1976r.
ORG - 32 nr 6	- grudzień 1976r.
ORG - 32 nr 7	- maj 1977r.
PTWM - 50	- październik 1980r.

W drugim etapie budowy zabudowano turbozespół upustowe - kondensacyjny TG - 3 o mocy 25.6 MW i oddano do eksploatacji w dniu 28.09.1977r.

Głogów i miedź

          Budowa Huty Miedzi spowodowała pojawienie się w mieście bardzo wielu nowych mieszkańców, hutników i górników zatrudnionych w okolicznych kopalniach. Tutaj uczyli się pracować i stopniowo tworzyli zalążki nowej społeczności. Dotychczas Głogów nie posiadał silnego zaplecza kulturalnego. Był środowiskiem małomiasteczkowym, w którym wąskie grupy podejmowały różne inicjatywy, głównie zresztą o charakterze świetlicowym. Popularyzowano hobbistyczne zbieractwo, odkurzanie zapomnianych tradycji, co ambitniejsze środowiska, szczególnie o profilu humanistycznym, na przykład Głogowskie Towarzystwo Kultury dokonywało ciekawych opracowań historii regionalnej. Ruch regionalny potrzebował jednak świeżej krwi. W związku z napływem z różnych terenów Polski budowniczych huty rosło gwałtownie zapotrzebowanie na kulturę. W 1968r. zorganizowane zostały po raz pierwszy "Dni Głogowa". Sekcja fotograficzna Głogowskiego Towarzystwa Kultury wystąpiła z bardzo interesującym pomysłem, ogłaszając ogólnowojewódzki konkurs na pracę, której tematem był "Lubuszanin 1968 roku". We wrześniu 1968r. w sali konferencyjnej budowy Huty Miedzi "Głogów" odbyła się inauguracja działalności kulturalno - oświatowej. W części artystycznej imprezy wystąpił międzyszkolny zespół artystyczny z Głogowa z montażem słowno - muzycznym. Ambitny program zespołu przygotowali: Julita Wójcik, Władysław Binczarowski i Anna Piwońska. Generalny wykonawca huty i inwestor opracowali i przyjęli program współpracy z głogowskimi organizacjami społeczno - politycznymi. 27 i 28 marca.1969r. na terenie huty odbyło się ogólnopolskie spotkanie działaczy regionalnych i lokalnych stowarzyszeń kulturalnych z ośrodków uprzemysławianych. Organizatorami spotkania byli: Głogowskie Towarzystwo Kultury oraz kierownictwa Generalnego Wykonawcy i Inwestora Huty. Obrady przebiegały pod hasłem "Kultura bliżej załóg". W sobotę 16.maja.1970r. w Powiatowym Domu Kultury w Głogowie odbyła się pierwsza w historii Głogowa i huty akademia z okazji "Dnia Hutnika". Uczestniczyła w niej nieliczna jeszcze załoga dyrekcji huty oraz przedstawiciele władz miasta.
          Od 1971r. obchody "Dnia Hutnika" stały się tradycją w Głogowie. Dzień ten stał się nieodłączną częścią nowego obyczaju głogowskiego. Ogniskuje w sobie najlepsze uczucia i najszlachetniejsze emocje. Bez mała pięćdziesiąt lat temu Głogów był miastem zrujnowanym i wymarłym. Na jego zgliszczach zrodziła się nowa historia miasta niepokonanego.
          W latach wielkiej budowy zagłębia miedziowego huta i kombinat przekazały setki milionów złotych na odbudowę i rozbudowę Głogowa. Dalszy rozwój miasta jest i będzie ściśle związany z przemysłem miedziowym. To w związku z hutą i zagłębiem miedziowym zostały wybudowane od podstaw osiedla: Przemysłowe, Matejki, Hutnik, Słoneczne, Kopernik, Piastów, zamieszkałe dziś przez blisko osiemdziesiąt tysięcy mieszkańców. Wyposażono je w sklepy, szkoły, żłobki, przedszkola, placówki służby zdrowia i kulturalno oświatowe. Huta i Kombinat partycypowały w budowie i finansowały: kino "Jubilat", Miejski Ośrodek Kultury, Zamek Książąt Głogowskich, Przychodnię Przemysłową, Bazę Komunikacji Miejskiej, Hotel Komunalny, dworzec PKS, urządzenia sportowe na Stadionie Miejskim, oświetlenie ulic, sieci kanalizacyjne i wodociągowe. Fabrykę Domów, szkoły podstawowe. Pomnik Dzieci Głogowskich oraz ośrodki wypoczynkowe i rekreacyjne. Należy wspomnieć również o pomocy doraźnej dla różnych organizacji społecznych, samorządowych, charytatywnych, kulturalno - oświatowych i służby zdrowia. W 1990r. Zarząd Miasta otrzymał ponad trzy miliardy złotych na walkę z bezrobociem.
          Huta Miedzi "Głogów" jest również otwarta na wszelkie działania kulturotwórcze i propaguje różne formy działalności pracowników. Przy hucie istnieje orkiestra dęta, koncertująca na wszystkich uroczystościach organizowanych przez władze miasta. Działają koła i organizacje osiągające znaczne sukcesy w różnych dziedzinach życia społecznego: kulturze, sporcie i technice. z hutą wreszcie związany jest co czwarty mieszkaniec Głogowa. Pozwala to na wysunięcie wniosku: Huta była i jest nadal potrzebna miastu.

Miedź a środowisko

Odpylnia Wydziału Metalurgicznego HMG-II

          Wybudowanie Huty Miedzi "Głogów" w rejonie wsi Żukowice spowodowało, że dawniej typowo rolniczy rejon, stał się rejonem przemysłowo - rolniczym, zarówno z pozytywnymi jak i negatywnymi tego faktu konsekwencjami.
          Do pozytywnych niewątpliwie zaliczyć należy rozwój urbanistyczny i kulturalno - oświatowy całego regionu w tym szczególnie odbudowę i rozbudowę miasta Głogowa oraz zapewnienie pracy dla okolicznych mieszkańców.
          Negatywnym skutkiem wybudowania Huty jest jej niekorzystne oddziaływanie na środowisko naturalne.
          Zainstalowane urządzenia ochrony środowiska nie osiągnęły zakładanych parametrów ilościowych i jakościowych. W celu zmniejszenia niekorzystnego oddziaływania procesu produkcji miedzi na środowisko, począwszy od 1980 roku rozpoczęto modernizację zakładu i proces ten trwa do chwili obecnej. Modernizacja jest realizowana kosztem wielkich nakładów, ale w jej wyniku w 1998 roku zostanie osiągnięty stan, w którym Huta spełniać będzie wszystkie normy z zakresu ochrony środowiska (w tym również normy obowiązujące w Unii Europejskiej).
          Ponieważ modernizacja zakładu z uwagi na złożoność zagadnień technicznych i technologicznych stała się procesem realizowanym w czasie, dla wyeliminowania szkodliwości produkcji miedzi na bezpośrednie otoczenie, decyzją Wojewody ustalona została wokół Huty Miedzi "GŁOGÓW" strefa ochronna, której ostateczny obszar 2840 ha określa decyzja Wojewody Legnickiego z dnia 25.11.1987r.
          Jednak już wcześniej bo w roku 1973 w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń rozpoczęto (przy współpracy z Instytutem Dendrologii PAN w Kórniku i ZBPM "CUPRUM" we Wrocławiu) zakładanie pasów zieleni ochronnej. Inicjatorem nasadzeń był inż. Marian Wiierzbicki, ówczesny Kierownik Działu Ochrony Środowiska.
          Strefa ochronna objęła swym zasięgiem 5 wsi: Biechów, Bogomice, Rapocin, Żukowice i Wróblin Głogowski, zamieszkałych przez około l500 osób.
          Wspomnianą wcześniej decyzją Wojewody, Huta zobowiązana została do wykupu nieruchomości w strefie ochronnej oraz wykwaterowania mieszkańców strefy z obowiązkiem zapewnienia im nowych mieszkań. Wg. stanu na koniec 1995 roku, do wykupu zostało tylko 20 gospodarstw. Decyzją Wojewody Legnickiego z 06.11.1990r. o zagospodarowaniu strefy ochronnej, do upraw rolnych pozostawiono 515 ha ziemi - z wyłączeniem upraw roślin przeznaczonych do bezpośredniej konsumpcji. Uzyskiwane plony na cele: nasienne, monopolowe, paszowe lub przemysłowe (len i konopie) poddawane są systematycznym badaniom. Praktycznie zakończono zadrzewienia ok. 900 ha obszarów otaczających Hutę. Prawie 600 ha obszaru strefy ochronnej stanowi zieleń niska (trawy i krzewy), głównie wzdłuż rzeki Odry. Rolnicy którzy w wyniku działalności Huty ponoszą straty finansowe otrzymują odszkodowania. Zarówno grunty położone w strefie ochronnej jak i ok. 7000 ha gruntów poza strefą, są na koszt Huty wapnowane. Ludność zamieszkała w strefie ochronnej poddawana jest badaniom.
          Zrealizowane przez Hutę proekologiczne przedsięwzięcia przynoszą już zauważalne efekty.

Emisja Huty stanowi obecnie zaledwie kilka procent emisji z 1980r.
Przeprowadzone w 1995 roku badania wykazały:
- Zawartość ołowiu we krwi mieszkańców strefy ochronnej osiąga poziom zalecany w USA (brak normy polskiej).
- Działalność przemysłowa Huty nie ma niekorzystnego wpływu na wzrost i plonowanie drzew i krzewów.
- Uzyskane płody rolne zawierają metale ciężkie w ilościach dopuszczalnych przez normy.
- Zmniejszają się straty ponoszone przez rolników, z zauważalną tendencją wzrostu plonów niektórych roślin w miarę zbliżania się do Huty.
Obserwuje się powrót flory i fauny na tereny uważane dotąd za skażone.
Potwierdzone przez Wojewódzką Inspekcję Ochrony Środowiska w Legnicy badania wykazują, że Głogów zaliczyć należy do miast o najbardziej czystym powietrzu w województwie.

Strefa ochronna huty

Decyzją Urzędu Wojewódzkiego w Legnicy z dnia 06.11.1990r. o sposobie zagospodarowania strefy ochronnej

z powierzchni strefy 2840 ha pozostawia się do użytkowania rolniczego do roku 2000 powierzchnię 515 ha użytków,
budynki mieszkalne i gospodarcze muszą być wykupione przez Hutę Miedzi,
do roku 2000 dopuszcza się pozostawienie części budynków wsi Żukowice (budynki użyteczności publicznej jak gmina, bank, poczta, policja, sklepy, SKR, PGR, parafia itp).
obiekty o charakterze zabytkowym zinwentaryzowano (opisowo i fotograficznie) i decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków zakwalifikowano do wyburzenia.
charakter ściśle zabytkowy mają:
- kościół w Żukowicach,
- kościół w Rapocinie,
- pałac i zabudowania pałacowe w Żukowicach (PGR).

Ludzie głogowskiej miedzi

Doc. dr inż. Jan Wyżykowski - urodził się 31.marca.1917r. w Haczowie pow. Brzozów. Tam ukończył szkołę powszechną. W 1936r. po złożeniu egzaminu dojrzałości rozpoczął w Krakowie studia w Akademii Górniczo - Hutniczej na Wydziale Górniczym. W 1950r. uzyskał stopień magistra inżyniera nauk technicznych. Pracę zawodową rozpoczął w Bytomskim Zjednoczeniu Przemysłu Węglowego. Na początku 1950r. został przeniesiony do Wydziału Rud Państwowego Instytutu Geologicznego na stanowisko kierownika pracowni miedzi. Wtedy też podjął pierwsze prace badawcze w Sudetach. W 1955r. rozpoczął prace poszukiwawcze na obszarze przedsudeckim. W 1957r. Jan Wyżykowski dokonał odkrycia największych w Europie złóż rud miedzi w rejonie Sieroszowice - Lubin. W dowód uznania zasług otrzymał Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski oraz przyznano mu Nagrodę Państwową i Stopnia. Był autorem wielu prac naukowych, dotyczących nie tylko złóż miedzi, ale także przeróbki węgla, hydrologii, geologii stratygraficznej i tektoniki. Zmarł nagle 29.października.1974r. w Warszawie. Imię jego noszą dwie szkoły: Szkoła Podstawowa w Polkowicach oraz Zespół Szkół Hutniczych w Głogowie. Społeczeństwo Lubina wielkiemu odkrywcy miedzi ufundowało pomnik.

Mgr inż. Ryszard Sojka - pochodził z województwa krakowskiego. Szkołę średnią ukończył w Nowym Sączu. Studia odbył w Moskwie pod kierunkiem znakomitych specjalistów. W świetnie wyposażonym instytucie uzyskał dwie specjalizacje w zakresie elektrochemii i elektrodynamiki. Przed przyjazdem do Głogowa jako naczelny inżynier Zjednoczenia Metali Nieżelaznych w Katowicach, był współautorem kilku wynalazków. Posiadał też patent na odzyskanie renu ze szlamu powstałego w trakcie procesu rafinacji elektrolitycznej miedzi. W 1967r. rozpoczął pracę w Zukowicach. Mgr inż. Ryszard Sojka, dyrektor Huty Miedzi "Głogów" w Budowie, później Huty Miedzi "Głogów" należał do znanych postaci wśród budowniczych huty.

Mgr inż. Edward Waszak - zastępca dyrektora do spraw inwestycyjnych jest Wielkopolaninem, synem robotnika rolnego ze wsi Gorazdowo spod Wrześni. W 1961r. ukończył Politechnikę we Wrocławiu - Wydział Budownictwa Lądowego. Jako młody inżynier odbył staż w Zagłębiu Konińskim w Adamowie, gdzie był inspektorem nadzoru budowlanego. Organizował Przedsiębiorstwo Poszukiwań Naftowych w Zielonej Górze. Od 1969r. związał się z budową głogowskiej huty miedzi. W ciągu pięciu dni zapoznał się z wielotomową dokumentacją huty i zaraz potem musiał podejmować niezwykle odpowiedzialne decyzje. W latach siedemdziesiątych przeszedł do pracy w Ministerstwie Budownictwa.

Mgr inż. Kazimierz Kania - był synem kolejarza spod Ostrowa Wielkopolskiego. Podczas okupacji był na robotach przymusowych w Niemczech, gdzie pracował w charakterze betoniarza. Po wojnie zatrudniony został w magistracie w Legnicy. W 1946r. znalazł się we Wrocławiu. Pełniąc funkcję kierownika technicznego w Zjednoczonych Fabrykach Papy i Izolacji uczył się w Liceum Budowlanym. W 1949r. uczestniczył w budowie Zakładów Gumowych w Dębicy. Potem pracował w Tarnowie i studiował zaocznie na Politechnice w Krakowie. Od 1951r. związany był z budową Nowej Huty. Buduje warsztaty, wielkie piece, siłownię, aglomerownię i tlenownię. Od sierpnia 1969r. przebywał w Głogowie. Był zastępcą dyrektora Zielonogórskiego Przedsiębiorstwa Budownictwa Przemysłowego do spraw Budowy Huty Miedzi "Głogów".

Inż. Władysław Dubiel - syn torowego PKP. Ukończył Politechnikę Gdańską przed II wojną światową. W 1939r. brał udział w kampanii wrześniowej jako dowódca czołgu. Od 18.kwietnia.1945r. pracował przy odbudowie Warszawy. Stąd skierowany zostaje do Gdańska. W 1949r. objął Społeczne Przedsiębiorstwo Budowlane w Elblągu. Po roku powrócił do Gdańska gdzie kierował budową hal, fabryk i chłodni. W 1951r. został skierowany do Nowej Huty. Uczestniczył w budowie wielkich pieców, zgniatacza walcowni rur, aglomerowni, koksowni i szeregu innych obiektów. W sierpniu 1969r. skierowany został do budowy Huty Miedzi "Głogów". Był kierownikiem zespołu generalnego wykonawstwa, głównym koordynatorem Generalnego Wykonawcy i Dyrektorem Budowy.

Inż. Stanisław Szopa - należał do pionierów hutnictwa miedziowego w Polsce. Posiadał duży staż zawodowy w metalurgii kolorowej. Już w 1947 r. był asystentem ruchu przy elektrorafinacji miedzi w Szopienicach. W 1948r. kierował wydziałem rafinacji miedzi w Warszawie. W 1951r. uczestniczył przy uruchomieniu Huty Ogniowej Miedzi w Trzebini. W 1952r. wyjechał do NRD i pracował w Kombinacie Miedziowym w Mansfeld, a w 1955r. zapoznał się z produkcją miedzi i odzyskiwaniem metali szlachetnych w Chinach. W Hucie Miedzi "Głogów" był starszym technologiem i służył najmłodszej hucie miedzi w kraju swoim długim doświadczeniem zawodowym.

Inż. Janusz Kłoczkowski - zajmował się inwestycjami od 1955r. Od 1963r. był zastępcą naczelnego inżyniera na budowie elektrowni w Turoszowie. W 1966r. został pracownikiem Kombinatu Górniczo Hutniczego Miedzi w Lubinie. Należał do najstarszych pracowników Huty Miedzi "Głogów". Był od początku głównym inżynierem budowy.